صوت | فقر الی الله و استغنای انسان

شناسنامه

• زمان: محرم ۱۴۰۲ 
• مکان: هیئت ام ابیها(س)
• موضوع: فقر الی الله و استغنای انسان

معرفی بحث:

فقر و نیاز یکی از مشخصه‌های انسان است که چگونگی تحلیل این مشخصه و نحوه برخورد با آن، تأثیر مهمی بر نحوه تعامل با خداوند متعال و جهان هستی خواهد داشت. این ملاحظه که فقر و نیازمندی، مورد علاقه انسان نیست؛ می‌تواند او را به سمت بی‌نیاز مطلق رهنمون شده و هستی خود را با وجود خداوند متعال پیوند بزند تا نیازمندی‌اش را برطرف نماید و می‌تواند به خطا رفته و از طرقی ناصحیح به رفع نیازمندی‌اش اقدام نماید. نحوه مواجهه با فقر و نیاز و ابعاد آن، موضوع اصلی این سری جلسات است که در دهه اول محرم 1402 توسط استاد پناهیان ایراد شده است.

---

جلسۀ اول | (۱۴۰۲/۰۴/۲۷): احساس استغناء انسان در پرتو رابطه با خداوند ایجاد می‌شود

مدت: 46 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(11MB) | متوسط(21MB) | خوب(43MB)]

فهرست:

• انسان از فقر و نداشتن، خوشش نمی‌‌آید
• انسان علاقه دارد هر چیزی را به دارایی خودش تبدیل نماید
• انسان دوست دارد بی‎نیاز و مستغنی باشد
• توقعاتی که خداوند از ما در مقابل داشتن و نداشتن دارد
• خدا می‌خواهد داشتن‌ها و نداشتن‎های ما برایمان مهم نباشد
• خدا را دارایی خود بدانیم
• غنای خود را در ارتباط با خدا بدانیم
• ترسیم اوج عرفان بر اساس استغناء انسان
• رابطه کودک با دارائی‌هایش چگونه است؟
• احساس غنی بودن، در ارتباط با خدا ایجاد می‌شود
• نقدی بر تمدن غرب؛ انسان غربی غرق تماشای دارایی دیگران است
• احساس استغناء را در مجالس امام حسین(ع) می‌توان مشاهده کرد
• اربعین؛ الگویی برای تجربه احساس استغناء
• احساس فقر خود را با امام حسین(ع) از بین ببریم
• روضه حضرت مسلم(ع)

جلسۀ دوم | (۱۴۰۲/۰۴/۲۸): تصویر روشنی از رابطه خود با فقر و غنا داشته باشیم

مدت: 58 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(13MB) | متوسط(27MB) | خوب(54MB)]

فهرست:

• سه طرح مهم در دستیابی به اهداف

۱. ترسیم روشنی از خود داشته باشیم و حقیقت خود را بشناسیم

• انسان بداند که از هستی خودش چه چیزی می‌خواهد
• طرح خدا برای خودشناسی انسان
• محاسبه نفس، یکی از مهمترین عوامل خودشناسی
• انسان خودش را فراموش می‌کند
• برای خودشناسی، دقت کنیم که هر کاری را برای چه انجام می‌دهیم
• چرا معرفت نفس، پرمنفعت‌ترین معرفت است؟
• شناخت انسان و هدف او، با شناخت نیت
• خدا انسان را کمک نماید
• معنای لطف و کمک خدا
• انسان با کمک خدا، خود و هدفش را بهتر بشناسد
• روایتی در مورد معرفت الهی
• تغییرات روحی انسان، دلیل

۲. به کجا و کدام هدف می‌خواهیم برسیم؟

• شفاف و دقیق بدانیم که به کجا می‌خواهیم برسیم؟
• در رابطه با فقر و غنا باید تصویر مطلوبی داشته باشیم
• آیا ما می‌خواهیم غنی بشویم یا به غنی مطلق وصل بشویم؟

۳.  راه رسیدن به هدف چیست؟

•  دین و معرفی راه رسیدن به هدف

جلسۀ سوم | (۱۴۰۲/۰۴/۲۹): مراجعه به قرآن و توجه به بخش‌های جبری حیات برای درک فقر خویش

مدت: 53 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(12MB) | متوسط(24MB) | خوب(49MB)]

فهرست:

• ضرورت داشتن تصویر روشن از رابطه با فقر و غنی
  • تصویر روشنی از فقر خود داشته باشیم
  • تصویر روشنی درباره وضعیت مطلوب فقر و غنای خود داشته باشیم
  • تصویر روشنی از مسیر به سمت فقر و غناء داشته باشیم
• راه‌های رسیدن به تصویری روشن از فقر خود

1. مراجعه به قرآن برای داشتن تصویری روشن از فقر خویش

• فقر انسان در قرآن کریم به خوبی توصیف شده است
• دیدن دقیق موضوع، کار سختی است
• تأثیر ویژه قرآن بر افزایش دقت در موضوعات
• فقر همه جانبه خود را با دقت ببینیم
• برخی از آثار و نتایج مراجعه با دقت به قرآن
• موضع بالای قرآن در نگاه به موضوعات

1. برای داشتن تصویری روشن از فقر خویش به بخش‌های جبری حیات خود توجه کنیم

• چه مواردی از زندگی در اختیار ما نیست؟
• به مواردی که در اختیار ما نیست، توجه داشته باشیم
• ما در توفیق انجام کارها چه مقدار نقش داریم؟
• امتحانات الهی؛ یکی از بخش‌های جبری زندگی
• تعابیر امام صادق(ع) در حدیث عنوان بصری در مورد فقر انسان
• ما مالک چیزی نیستیم  
•  روضه حضرت رقیه(س)

جلسۀ چهارم | (۱۴۰۲/۰۴/۳۰): طغیان، نتیجه ندیدن فقر خود

مدت: 58 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(13MB) | متوسط(27MB) | خوب(54MB)]

فهرست:

• انسان اگر خودش را مستغنی ببیند، طغیان می‌کند
• رسالت انبیاء و تلاش برای کنترل طغیان انسان
• انسان باید فقر خودش را ببیند و باور کند
• دیدن فقر خود و غنای پروردگار، مانع طغیان انسان
• تأثیر قرآن بر دیدن و به تصویر کشیدن فقر انسان
• آیاتی از سوره واقعه در ترسیم ناتوانی و مرگ انسان
• نمونه‌هایی در مورد ناتوانی انسان در زراعت، آب شرب و آتش
• فقر خود را عمیقاً ببینیم
• حضور و مدیریت خدا را در جزئیات زندگی خود، باور کنیم
• تفاوت مدیریت الهی با مدیریت‌های معمول در دنیا
• اگر کسی فقر خودش را ببیند، مهذب شده و به درد مدیریت می‌خورد
• تأثیر دین بر نحوه مدیریت
  • اهمیت کلان‌نگری و عاقبت‌نگری در مدیریت
  • دین با افزایش عقل، به مدیریت انسان کمک می‌کند
  • تربیت دینی صحیح در درجه اول مدیر خوب تربیت می‌کند
  • نقدی بر ورود مدیران غیرمهذب به پست‌های مهم
  • مخالفت با مظاهر تمدن غرب، یکی از مصادیق کفر به طاغوت  
• نصرت الهی برای مدیری که تقوا دارد
• تقوا، عقل را افزایش داده و نصرت الهی هم کمک می‌کند    
• روضه جناب حر بن یزید ریاحی   

جلسۀ پنجم | (۱۴۰۲/۰۴/۳۱): چرا انسان از طریق توجه به فقر خودش، به تربیت خویش نمی‌پردازد؟

مدت: 52 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(12MB) | متوسط(24MB) | خوب(48MB)]

فهرست:

• چرا انسان از طریق توجه به فقر خودش، به تربیت خویش نمی‌پردازد؟
• بررسی یک خط تربیتی در قرآن
• گاهی انسان از ترس جهنم، انگیزه‌مند می‌شود
• انگیزه‌مند شدن از طریق معرفت به آنچه هست
• تربیت شدن با معرفت به اینکه خداوند مالک است، اختصاص به دین اسلام دارد
• بررسی آیاتی که مالکیت را از آن خدا می‌داند
• جایگاه تعلیم اینکه «ما قدرتی نداریم» به فرزندان
• اهمیت آموزش اینکه «خدا غنی و توانا است» از طریق فیلم و سریال
• نگاه خدابینانه، همان نگاه واقع‌بینانه است
• شناخت ضعف و نیازمندی انسان بر اساس روایات   
• ملاحظه‌ای در مورد مسأله قرآن‌سوزی در سوئد
• توجه به فقر در کلام امام سجاد(ع)
• چرا انسان از طریق توجه به فقر خودش، به تربیت خویش نمی‌پردازد؟

1- انسان از فقر بدش می‌آید و به آن فکر نمی‌کند

• انسان متوهمانه چیزی را که دوست دارد، فکر می‌کند که مالک آن است

2- ارتباط انسان با یک غنی مطلق خوب نیست

• باید خدا را غنی و بخشنده بدانیم
• ما باید از اینکه خدا ثروتمند و بخشنده است، خوشحال باشیم
• خداوند نسبت به بنده‌اش بی‌تفاوت نیست
• برای تربیت صحیح باید صفای دوران کودکی را تثبیت کرده و خدا را به جای پدر و مادر قرار داد     
• روضه حضرت عبدالله ابن حسن(ع)   

جلسۀ ششم | (۱۴۰۲/۰۵/۰۱): انسان، غنای ناچیز خودش را قدرت دیده و طغیان می‌کند

مدت: 49 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(11MB) | متوسط(23MB) | خوب(46MB)]

فهرست:

• انسان دوست ندارد فقر الی الله داشته باشد
• کسی که به خدا حسن ظن دارد، وابسته بودن به خدا را می‌پسندد
• خداوند ما را متنفر از فقر قرار داده تا به خودش پناه ببریم
• انسان آنقدر از فقر بدش می‌آید که آن را انکار می‌کند
• انسان آنقدر علاقه به غنا دارد، که با غنی مطلق همراهی نمی‌کند
• اولیاء خدا، طمع سلطه پیدا کردن بر کسی ندارند
• انسان، فقیر بودن الی الله را ثروت نمی‌داند
• نقدی بر روحیه کارمندی و علاقه به استخدام شدن
• انسان فقر خودش به دیگران را می‌پذیرد و استخدام می‌شود ولی فقر الی الله را قبول نمی‌کند
•  انسان، غنای ناچیز خودش را قدرت دیده و طغیان می‌کند
•  روایاتی در مورد «لاحول و لاقوه الا باالله العلی العظیم»
•  روایتی در مورد فلسفه نیازمندی‌ها و احتیاجات انسان
• نیازمندی، مانع طغیان انسان
• روضه حضرت قاسم(ع)

جلسۀ هفتم | (۱۴۰۲/۰۵/۰۲): عوارض علاقه شدید انسان به استغناء

مدت: 53 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(12MB) | متوسط(24MB) | خوب(49MB)]

فهرست:

• علاقه شدید انسان به غنی شدن و کسب دارایی چه عوارضی دارد؟
• انسان به دلیل علاقه شدید به دارایی، استغناء را درست تشخیص نمی‌دهد
• معنای استغناء در روایات
• احساس استغناء مهم است، نه خود ثروت
• غنا یعنی بی‌نیازی از آنچه در دست مردم است
• به آنچه خودت داری هم امیدوار و دلبسته نباش
• ثروت داشتن، دلیل استغناء نیست
• اگر دارایی برای ما فایده‌ای نداشته باشد، غناء نیست
• در راه طلب غناء حریص نباشیم
• دچار این اشتباه می‌شویم که آنچه ثروت نیست را ثروت می‌دانیم
• اشتباه دیگر: از طریق غلط می‌خواهیم به دارایی برسیم
• راه‌های غلط برای کسب دارایی؛ از طریق غیرشرعی یا با حرص و طمع
• کسب برخی از دارایی‌ها واجب است مانند ورزش برای کسب سلامتی
• کسب برخی از دارایی‌ها مستحب است
• تلاش برای کسب برخی از دارایی‌ها حرام است؛ مانند تلاش برای رسیدن به ریاست و پست و مقام
• ریاست را دارایی ندانیم
• برای کسب دارایی، مراقب عزت خود باشیم
• با دارایی، فخرفروشی نباید کرد
• برای کسب دارایی، به شدت مراقب حال روحی خود باشیم
• از روح خود برای کسب دارایی، نباید سوءاستفاده کنیم
• اگر فلسفه زندگی را درک کنیم، خود را ثروتمندترین فرد می‌دانیم
• روایت: خدا هر نعمتی را بدهد، نعمت دیگری را که دوست دارید، می‌گیرد
• دارایی‌های هر کسی، ظرف امتحان اوست
• روضه حضرت علی اکبر(ع)

جلسۀ هشتم | (۱۴۰۲/۰۵/۰۳): بررسی حرص به عنوان یکی از اشتباهات انسان برای رسیدن به غناء

مدت: 48 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(11MB) | متوسط(22MB) | خوب(45MB)]

فهرست:

• حرص یکی از اشتباهات انسان برای رسیدن به غناء
• روایاتی در مورد نتایج حرص
• وجود خود را در حرص مصرف نکنیم
• فقر و غنا بیش از آنکه واقعیت داشته باشند، یک احساس هستند
• فقیر کسی است که احساس فقر دارد
• غنی کسی است که احساس غناء دارد
• در بدترین حالت فقر، می‌توان احساس غناء داشت
• بدبختی ناشی از فقر، ناشکری است و بدبختی ناشی از غناء، طغیان است
• برای مبارزه با حرص چه می‌توان کرد؟
• ما به موعظه نیاز داریم
• نقدی بر قانون بیمه با توجه آیات قرآن در مورد حرص
• اربعین را با قوانین نامتناسب، خراب نکنیم
• نوع تنظیم مقررات در جامعه اسلامی، تأثیر مستقیم بر اسلامی بودن جامعه دارد
• بیمه، یکی از راه‌های کنترل حرص در روش غیرانسانی
• اهمیت مردمی ماندن اربعین
• اگر اربعین به مردم سپرده نشود، در زمینه‌های دیگر هم امور به مردم واگذار نخواهد شد
• حرص چگونه با تفکر از بین خواهد رفت؟
• ضرورت تغییر فلسفه زندگی
• روضه حضرت علی اصغر(ع)

جلسۀ نهم | (۱۴۰۲/۰۵/۰۴): درک فلسفه زندگی برای برخورد صحیح با فقر و غناء

مدت: 49 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(11MB) | متوسط(22MB) | خوب(45MB)]

فهرست:

• انسان دائماً گرفتار تلقی خود از فقر و غناء است
• برای اینکه برخورد بد با فقر و غناء نداشته باشیم، نگاه خود به فلسفه زندگی را باید تغییر بدهیم
• روایاتی در مورد فلسفه زندگی
• در دنیا هر نعمتی را به دست بیاوری، نعمت دیگری را که دوست داری، از دست می‌دهی
• آسیب‌شناسی ادبیات دینی و نگاه اخلاقی به دستورات دینی
• منظور از اخلاق در ادبیات دینی چیست؟
• واقع‌گرایی و واقع‌بینی در دین
• اهمیت تحلیل و پردازش معلومات
• هر روز که زندگی می‌کنید، یک روز از بین رفته است
• تغییر دنیای هر کسی در دست خدا است
• خدایی که ما و تقدیرات ما را طراحی کرده، می‌خواهد از ما امتحان بگیرد
• فلسفه زندگی ما امتحان است
• غنای حقیقی، موفقیت در امتحانات الهی است
• امام حسین(ع)؛ راه میان‌بر برای از بین بردن حرص         
• روضه حضرت عباس(ع)

جلسۀ دهم | (۱۴۰۲/۰۵/۰۶): پاسخ به دو سؤال در مورد کم بودن میزان تأثیرگذاری انسان بر مقدرات مادی 

مدت: 49 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(11MB) | متوسط(23MB) | خوب(46MB)]

فهرست:

• با توجه به روایات، فعالیت‌های ما در موضوع فقر و غنای مادی، تأثیر زیادی ندارد

1. آیا این رویکرد باعث عدم تلاش برای توسعه و پیشرفت نمی‌شود؟
2. آیا این نگاه باعث جبری مسلک شدن نیست؟

• پاسخ به سؤال اول:
  • انگیزه رشد و توسعه، بر اساس حرص نباید باشد
  • اهمیت عرضه و توانمندی مؤمن
  • مؤمن باید برای اصلاح مقدرات جامعه خود تلاش کند
  • جامعه هم حیات و ممات داشته و بستگی به تلاش افراد جامعه دارد
  • انگیزه‌های اجتماعی خود را تقویت کنیم؛ ما در مقابل جامعه و جهان، مسؤولیم
  • با حرص فردی به دنبال پیشرفت و تغییر مقدرات نرویم
  • شرایط و نیت ما برای اصلاح و پیشرفت جامعه، شرایط دیگری است
• پاسخ به سؤال دوم:
  • اختیارات ما برای تغییر شرایط مادی خودمان محدود است ولی اختیارات ما برای تغییر وضع معنوی، نامحدود است
  • مناسبات دنیایی، محل امتحان ما است و بسیاری از آن‌ها را نمی‌توانیم تغییر بدهیم
  • ما لحظه به لحظه می‌توانیم شرایط اخروی خود را تغییر دهیم
  • اهمیت نیت ما در معادلات اخروی
• روضه حضرت عباس(ع)  

جلسۀ یازدهم | (۱۴۰۲/۰۵/۰۷): درک مراحل فقر و نیاز انسان به خدا و نتایج آن

مدت: 51 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(12MB) | متوسط(24MB) | خوب(47MB)]

فهرست:

• خداوند مدیریت عالم را در جزئیات امور هم خودش انجام می‌دهد
• همه کارها در دست خداست
• خداوند کار خودمان را هم به دست ما نداده است
• خداوند در وجود ما فقر و نیاز به غنی شدن را قرار داده است
• به هیچ چیزی غیر از قرب الهی خشنود نباشیم
• مرحله اول درک فقر و غنا؛ همه چیز در اختیار خدا است
• مرحله دوم؛ ما فقط به خود خدا نیاز داریم
• فقر ما به خود خدا است، نه چیز دیگری
• نیاز مؤمن به کربلا و زیارت امام حسین(ع)
• اگر سراغ غنای دیگری غیر از خدا برویم، موجب طغیان می‌شود
• کربلا؛ نمونه‌ای برجسته از طغیان انسان       
• نمونه‌هایی در مورد نیاز اصلی انسان به خدا
• نتیجه مرحله اول و دوم فقر انسان به خدا
•  فقر در مرحله اول انسان را متواضع می‌کند و در مرحله دوم باعث زنده شدن انسان می‌شود
• داستان ماشاالله نجّار در مورد نیاز ما به امام حسین(ع)
• روضه شام غریبان

جلسۀ دوازدهم | (۱۴۰۲/۰۵/۰۸): راه‌های از بین بردن طغیان

مدت: 56 دقیقه | دریافت با کیفیت: [پایین(13MB) | متوسط(26MB) | خوب(51MB)]

فهرست:

• انسان روحیه بی‌نهایت‌طلبی دارد

•  روحیه بی‌نهایت‌طلبی اگر در مسیر صحیح قرار نگیرد، باعث طغیان می‌شود
• برای اینکه انسان طغیان نکند، محتاج و فقیر آفریده شده است
• برخی از عوامل تکوینی کنترل طغیان در انسان
• برخی از عوامل تشریعی کنترل طغیان
• تأثیر نماز و روزه بر عدم طغیان
• شهید، یکی از موانع طغیان انسان
• تأثیر محبت به ولیّ خدا بر  دوری از طغیان
• نمونه‌هایی از تأثیرگذاری محبت به رسول خدا(ص)
• خدا ما را تکویناً نیازمند و ضعیف آفریده است تا طغیان نکنیم
• خداوند دستوراتی تشریعاً می‌دهد تا جلوی طغیان ما را بگیرد
• نقش تقدیرات الهی در از بین بردن طغیان
• تأثیر محبوب و مظلوم بودن ولیّ خدا در دوری از طغیان
• طغیان، فهم انسان را مختل می‌کند
• معرفت، راه مقابله با طغیان   
• در مرحله دوم نیاز خودت را به خدا درک می‌کنی
• فقر ما به سوی خدا، مهمترین مانع طغیان