مستندات | حدیث | فایده مهم حال خوش معنوی، حتی اگر برای یک لحظه باشد!

روایت:

عن سلام بن المُستَنیر: قالَ حُمرانُ بنُ أعیَن لأبی جَعفَرٍ (ع): اخبِرُکَ أطالَ اللّهُ بَقاءَکَ لَنا و أمتَعَنا بِکَ أنّا نَأتیکَ فَما نَخرُجُ مِن عِندِکَ حَتّى تَرِقَّ قُلوبُنا و تَسلُوَ أنفُسُنا عَنِ الدُّنیا، و یَهونَ عَلَینا ما فی أیدِی النّاسِ مِن هذِهِ الأَموالِ، ثُمَّ نَخرُجُ مِن عِندِکَ فَإِذا صِرنا مَعَ النّاسِ و التُّجّارِ أحبَبنَا الدُّنیا!

فَقالَ أبو جَعفَرٍ ع: إنَّما هِیَ القُلوبُ مَرَّةً تَصعُبُ و مَرَّةً تَسهُلُ.

ثُمَّ قالَ أبو جَعفَرٍ (ع): أما إنَّ أصحاب مُحَمَّدٍ (ص) قالوا: یا رَسولَ اللّهِ، نَخافُ عَلَینَا النِّفاقَ!

فَقالَ: و لِمَ تَخافونَ ذلِکَ؟

قالوا: إذا کُنّا عِندَکَ فَذَکَّرتَنا و رَغَّبتَنا وَجِلنا و نَسینَا الدُّنیا و زَهِدنا، حَتّى کَأَنّا نُعایِنُ الاخِرَةَ و الجَنَّةَ و النّارَ و نَحنُ عِندَکَ، فَإِذا خَرَجنا مِن عِندِکَ و دَخَلنا هذِهِ البُیوتَ و شَمِمنَا الأَولادَ و رَأَینَا العِیالَ و الأَهلَ، یَکادُ أن نُحَوَّلَ عَنِ الحالِ الَّتی کُنّا عَلَیها عِندَکَ، و حَتّى کَأَنّا لَم نَکُن عَلى شَی‏ءٍ، أ فَتَخافُ عَلَینا أن یَکونَ ذلِکَ نِفاقا؟

فَقالَ لَهُم رَسولُ اللّه (ص): کَلّا، إنَّ هذِهِ خُطُواتُ الشَّیطانِ فَیُرَغِّبُکُم فِی الدُّنیا، وَ اللّهِ لَو تَدومونَ عَلَى الحالَةِ الَّتی وَصَفتُم أنفُسَکُم بِها لَصافَحَتکُمُ المَلائِکة و مَشَیتُم عَلَى الماء

ترجمه:

به نقل از سلام بن مُستنیر: حُمران بن اعیَن به امام باقر(ع) گفت: خداوند، شما را براى ما پایدار بدارد و ما را از و جودتان بهره‏‌مند گرداند به اطّلاع شما مى‏‌رسانم که ما وقتى خدمت شما مى‌‏رسیم، تا زمانى که نزد شما هستیم، دل‏‌هایمان نرم‏اند و جان‏‌هایمان از دنیا بیزار اند و به این مال و منالى که در دست مردم است بى‏‌اعتنا[ییم‏]؛ امّا از نزد شما که مى‏‌رویم و با مردم و تجّار و کسبه محشور مى‏‌شویم، دنیادوست مى‌‏گردیم!

امام باقر(ع) فرمود: «دل است؛ گاه، سخت مى‌‏شود و گاه، نرم»

امام باقر (ع) سپس فرمود: «یاران محمّد (ص) گفتند: اى پیامبر خدا! ما از نفاق، بر خود مى‌‏ترسیم!

فرمود: «چرا از آن مى‌‏ترسید؟»

گفتند: زمانى که نزد شما هستیم و شما ما را موعظه مى‏‌کنید و به آخرت‏ تشویق مى‏‌نمایید، مى‏‌ترسیم و دنیا را فراموش مى‏‌کنیم و به آن بى‌‏رغبت مى‏‌شویم، تا آنجا که گویا آخرت و بهشت و دوزخ را مى‏‌بینیم؛ امّا همین که از خدمت شما مى‏‌رویم و داخل این خانه‌‏ها مى‏‌شویم و فرزندانمان را مى‏‌بوییم و اهل و عیالمان را مى‌‏بینیم، تقریباً از آن حالى که در نزد شما داشتیم، بر مى‌‏گردیم، به طورى که گویى اصلًا چنان حالى نداشته‏‌ایم! آیا بیم آن دارید که این حالت ما، نفاق باشد؟

پیامبر خدا(ص) به آنان فرمود: «هرگز. اینها گام‏‌ها [و وسوسه‏‌ها]ى شیطان‏‌اند که شما را به دنیا تشویق مى‏‌کند. به خدا سوگند، اگر به همان حالى که گفتید، باقى بمانید، فرشتگان با شما دست مى‏‌دهند و بر آب راه مى‌‏روید»

منبع:

الکافی، ج‏2، ص: 424